پەرەسەندنی شەڕی ئەمریكا، ئیسرائیل و ئێران و ڕۆڵی كورد و داهاتووی كورد

لە ماوەی دواییدا ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بە گۆڕانكارییە سیاسی و سەربازییە گەورەكاندا تێپەڕ دەبێت. ئاڵوگۆڕی هێز و هاوكێشەكان، تایبەتی لە نێوان ئەمریكا،Iئیسرائیل وئێران، هەموو ناوچەكەی خستووەتە سەر لێواری شەڕێكی فراوانتر. ئەم تەنیشتبوونەوەیە نە تەنها بە پێوانەی نێودەوڵەتی گرنگە، بەڵكو كارەسات و هەڵوێستی ناوخۆیی گەلانیش لەگەڵ خۆیدا دەهێنێت؛ لەوانەش گەلی كورد.

پەرەسەندنی شەڕ و هۆكارەكانی

ئێران بە درێژایی ساڵان ڕێگەی پەیوەندییەكانی لە ڕێگەی میلیشیاكان و هاوپەیمانە ناوچەییەكاندا بەهێز كردووە، بە تایبەتی لە عێراق، سووریا، لوبنان و یەمەن. ئەم ڕۆڵە بە شێوەیەكی ڕاستەوخۆ بە بەرژەوەندییەكانی ئیسرائیل و ئەمریكا دەچێتە پێشەوە. هێرشە ئاسمانییەكانی ئیسرائیل بە سەر بنکەكانی هاوپەیمانەكانی ئێران لە سووریا و هەروەها فشاری ئەمریكا بە سەر بەرنامە ناوەندە هەسته‌ییەكانی تاران، گەیشتووەتە قۆناغێكی نوێ.

هەروەها، ئەگەر شەڕێكی ڕاستەوخۆ بەرپابێت، ناوچەی كوردستان — بە تایبەتی لە باكووری عێراق — دەكرێت ببێتە ناوچەیەكی ستراتیژیك، چونكە شوێنی پەیوەندی نێوان هێزەكانی ئەمریكا و ڕژێمی ئێرانە و هەروەها نزیکە لە سنوورەكانی توركیا و سووریا.

ڕۆڵی كورد لەم هاوكێشەیەدا

كورد لە چوار پارچەی كوردستاندا هەمیشە بە شێوەیەك لە هاوكێشەكانی ناوچەییدا تێكەڵ بوون. لە هەرێمی كوردستانی عێراق، پەیوەندییە ستراتیژیكەكان لەگەڵ ئەمریكا و هەروەها هەوڵی هاوسەنگی نێوان تاران و واشنگتۆن، سیاستێكی هەستیارە.

لە ڕۆژئاڤای كوردستان (باكوری سووریا)، هێزە كوردییەكان بە هاوكاری ئەمریكا لە دژایەتی داعشدا ڕۆڵێكی گرنگیان بینی. بەڵام ئەگەر شەڕی ئەمریكا و ئێران فراوان ببێت، ئەو ناوچەش دەكرێت ببێتە مەیدانی نێوان هێزەكانی پشتگیریكراوی ئێران و هاوپەیمانەكانی ئەمریكا.

لە ڕۆژهەڵاتی كوردستان (ناوخۆی ئێران)، هەر ئاڵوگۆڕێكی سیاسی یان لاوازبوونی ڕژێمی تاران، دەتوانێت دەرفەتێكی مێژوویی بۆ داواكارییەكانی كورد دروست بكات. بەڵام هەمان كات، مەترسییەكانیش زۆرن؛ چونكە هەر ئاژاوەیەك دەتوانێت ببێتە هۆی سەركوتی توندتر.

داهاتووی كورد لە سایەی ئەم شەڕەدا

داهاتووی كورد بە دوو فاكته‌ر گرێدراوە:

1. یەكگرتوویی ناوخۆیی – ئەگەر هێزە سیاسی و سەربازییەكانی كورد بتوانن ستراتیژییەكی هاوبەش دروست بكەن، دەتوانن لە ئاڵوگۆڕەكاندا بە شێوەیەكی باشتر سوود وەربگرن.
2. خوێندنەوەی دروست بۆ هاوكێشە نێودەوڵەتییەكان – پشتبەستن تەنها بە هێزێكی دەرەكی، بێ هاوسەنگی، مەترسیدارە. مێژوو پیشانی داوە كە گەورەهێزەكان بەپێی بەرژەوەندییەكانیان هەڵسووكەوت دەكەن.

ئەگەر شەڕی ئەمریكا و ئێران بگاتە ئاستێكی فراوان، كورد دەتوانن ببن بە لایەنێكی گرنگ لە هاوكێشەی نوێدا، بەڵام ئەمە پێویستی بە بیركردنەوەیەكی ستراتیژیك و یەكڕیزی سیاسی هەیە. هەروەها، پێویستە كورد هەوڵ بدەن خۆیان لە مەیدانی شەڕی نیابەتی دوور بگرن و بەرژەوەندییەكانی خۆیان لە پێش بخەن.

كۆتایی

پەرەسەندنی ناكۆكییەكان لە نێوان ئەمریكا، ئیسرائیل و ئێران دەتوانێت ناوچەكە بە گشتی بگۆڕێت. بۆ كورد، ئەمە هەمان كات دەرفەت و مەترسییە. ئەگەر یەكگرتوویی و ستراتیژییەكی روون هەبێت، داهاتوو دەتوانێت باشتر بێت؛ بەڵام ئەگەر ناكۆكی ناوخۆیی بەردەوام بێت، هەموو ئاڵوگۆڕێك دەتوانێت ببێتە زیان